top of page
Nieuws
16 juli 2026
Afvalwatertransportleidingen: Incidentrapportage 2025 gepubliceerd
De kwaliteit van de registratie van incidenten met afvalwatertransportenleidingen (AWTL) wordt steeds beter en professioneler. Dat blijkt uit de incidentrapportage 2025 die is gepubliceerd. Ook sluiten steeds meer organisaties zich aan bij de incidentregistratie.
Het totaal aantal van 63 geregistreerde incidenten in 2025 is stabiel gebleven ten opzichte van het jaar ervoor. Uitgezet naar het areaal aan leidingen komt dat neer op 1 incident per 100 kilometer buis. Verreweg de meeste incidenten vallen in klasse 4, het laagste impactniveau. Toch lopen ook de gevolgen van deze incidenten snel op. Alleen al de externe reparatiekosten gaan al snel richting de tienduizend euro. Bovendien is in de helft van de gevallen sprake van een afvoeronderbreking van acht uur of langer.
Incidenten als informatiebron
Het incidentregister is een belangrijk onderdeel van het programma Professioneel Afvalwatertransport. Maar de structurele registratie van incidenten doet meer dan inzicht geven in de aard en oorzaak van verstoringen en schade. Leidingbeheerders gebruiken de gegevens bij materiaalkeuzes en ontwerpuitgangspunten van toekomstige projecten. Patrick Verholt, Assetregisseur van Waterschap Rijn en IJssel: ‘Ik gebruik incidentendata bij het maken van ontwerpuitgangspunten en materiaalkeuzes. Dat zijn praktische vragen waarbij de gegevens uit de rapportage een hulpmiddel zijn.’
Korte en lange termijn
De jaarrapportage 2025 geeft een momentopname van de huidige stand van de sector. Naarmate meer persleidingbeheerders zich hebben aangesloten en gegevens over een langere periode zijn verzameld levert dat meer informatie over trends en risico’s rond incidenten met afvalwatertransportleidingen op. Dat is ook de ambitie van Johan Post, projectleider incidentregistratie van PAT: ‘De registratie van incidenten via het speciaal ontwikkelde webformulier kost weinig tijd en betaalt zich snel terug. We werken op dit moment aan een verbeterde applicatie, die in 2027 gereed moet zijn.’
De incidentregistratie leidt tot een completer beeld van de toestand van de leidingen. Daarnaast heeft kennisdeling nog een belangrijk effect voor beheerders: vertrouwen op elkaars inzicht en ervaring. Johan Post: ‘Een aantal beheerders loopt echt voorop bij het afhandelen en duiden van incidenten. Die delen regelmatig met elkaar hoe ze incidenten snel verhelpen en welke onderzoeksmethoden ze gebruiken om de oorzaak te achterhalen en gelijksoortige incidenten te voorkomen. Het is zelfs wel eens voorgekomen dat iemand in onze appgroep op vrijdagavond deed voor een reparatieklem met een afwijkende maat in verband met een spoedreparatie.’
Voor 2026 is het doel de registratie verder te professionaliseren en het aantal deelnemende waterschappen en gemeenten te laten groeien. Wie daarover meer wil weten, kan contact opnemen met PAT via afvalwatertransport@stowa.nl
3 juli 2026
PAT goes Noorderzijlvest
Op woensdag 30 september zijn we te gast bij Waterschap Noorderzijlvest in Groningen. Pas geleden is daar naar aanleiding van een in 2019 gerepareerd lek een deel van één van de grootste hoofdpersleidingen van Nederland (met diameters tot 1800 mm) vervangen. Een project van deze omvang bracht allerlei technische en organisatorische uitdagingen met zich mee. Onze collega's van Noorderzijlvest nemen ons op dit werkbezoek mee in hun ervaringen. Wat komt er bijvoorbeeld kijken bij het uit bedrijf nemen en ledigen van een leiding die maar kort uit bedrijf kan worden genomen?
Daarnaast is er gelegenheid met elkaar incidenten te delen en te bespreken en geven we een update over de voortgang van de PAT-deelprojecten. We kijken uit naar een inspirerende bijeenkomst!
Geen agendareservering voor 30 september ontvangen en je wilt als leidingbeheerder wel aanhaken? Stuur dan een mail naar afvalwatertransport@stowa.nl.
3 juli 2026
Update werkgroep Tracé Integriteit
Op 21 mei was de werkgroep tracé integriteit van PAT te gast bij Waterschap Rijn en IJssel. Op deze bijeenkomst werd ingezoomd op de waterschapsverordening. Ook hebben we een vervolg gegeven aan het opstellen van voorwaarden ter bescherming van onze afvalwatertransportleidingen, (AWTL) die als vitale infrastructuur worden beschouwd. Het was tijdens de gehele bijeenkomst mooi om te zien hoeveel energie, betrokkenheid en gedrevenheid bij de deelnemers aanwezig was.
We hebben ingezoomd op de waterschapsverordening, waarbij Daan Beltman van Waterschap Noorderzijlvest ons helder heeft meegenomen in de belangrijkste aspecten. Naast privaatrechtelijke bescherming (ZRO’s), de Eis Voorzorgmaatregel en vastlegging in gemeentelijke Omgevingsplannen, biedt de Waterschapsverordening een aanvullend ‘spoor’ met potentie voor specifieke situaties. Daarnaast hebben we een goede stap gezet in het verder uitwerken van voorwaarden ter bescherming van onze afvalwatertransportleidingen (AWTL), waarbij we vooral toegevoegde waarde zien bij toepassing op de meest kritieke leidingtracés (vitale netten).
Tenslotte vond er verbinding plaats met andere PAT projecten zoals “leren van incidenten” en “data op orde” door het delen van incidenten en het leggen van verbindingen m.b.t. het RIT (risico-inventarisatie transportleidingen) model.
De bijeenkomst leverde veel input op die we gebruiken voor de uitbreiding en verbetering van de juridische gereedschapskist, verdere verkenning van de voorwaarden voor bescherming van AWTL, opstellen van een uitleg zakelijk recht als juridisch middel ter bescherming van AWTL en nadeelcompensatie kan worden ingezet.
Voor de uitwerking hiervan zijn in de tweede helft van 2026 meerdere bijeenkomsten gepland:
-Dinsdag 8 september (14:00 – 16:00u): online workshop over uniforme voorwaarden bij kritieke leidingtracés (MIRO-sessie)
-Donderdag 29 oktober (12:00 – 13:30u): online lunchlezing “Leidingbescherming in de praktijk: lessen over de inzet van privaatrecht van Waterschap Rivierenland” (door Niek Plaggenmarsch van WSRL)
-Dinsdag 17 november (12:00 – 13:30u): online lunchlezing “Rechten en plichten bij verleggingen van leidingen vanwege ruimtelijke ontwikkelingen” (door Rudi Zoet)
Deelname is gratis. Aanmelden kan via afvalwatertransport@stowa.nl. Leden van de werkgroep tracé integriteit krijgen de uitnodiging nog toegestuurd en hoeven zich niet apart aan te melden.
3 juli 2026
PAT-agenda 2e helft 2026
In de tweede helft van 2026 organiseert PAT diverse workshops, bijeenkomsten en lezingen over afvalwatertransportleidingen. Hieronder vind je een overzicht. Ben je leidingbeheerder, maar heb je geen uitnodiging ontvangen? Stuur dan een mailtje naar afvalwatertransport@stowa.nl en we zorgen dat je deel kan nemen en voortaan op de hoogte wordt gehouden.
15 juli (13:00 – 15:00) – Bijeenkomst werkgroep Data op Orde (Amersfoort). Naast het presenteren van een aantal nieuwe ontwikkelingen in de viewer, zoals de aanwezigheid van bomen bij persleidingen, staat de bijeenkomst in het teken van RIT (risico inventarisatie transportleidingen). Wat is er nu al en welke ontwikkelwensen zijn er? Hoe kunnen we hier mee aan de slag en hoe passen verschillende systematieken hierin?
8 september (14:00 – 16:00): Online workshop over uniforme voorwaarden bij kritieke leidingtracés. De werkgroep tracé integriteit buigt zich over de mogelijkheden van uniforme voorwaarden.
30 september: Bezoek aan Waterschap Noorderzijlvest (Groningen). De collega’s daar nemen ons mee naar de onlangs uitgevoerde werkzaamheden aan één van de grootste persleidingen van Nederland (zie separaat nieuwsbericht).
29 oktober (12:00 – 13:30): Online lunchlezing “Leidingbescherming in de praktijk: lessen over de inzet van privaatrecht van Waterschap Rivierenland”.
17 november (12:00 – 13:30): Online lunchlezing “Rechten en plichten bij verleggingen van leidingen vanwege ruimtelijke ontwikkelingen”.
9 december (09:00 – 17:00): 4e kennis- en netwerkdag PAT in Deventer. We blikken ’s ochtends terug op het afgelopen PAT-jaar. In de middag zijn er parallelsessies waarin we dieper op diverse onderwerpen ingaan en vooruitblikken naar de komende jaren. Het programma wordt deze zomer bekend gemaakt.
3 juli 2026
Leren van incidenten: themasessie H2S aantasting
Op 15 april 2026 organiseerde PAT de voorjaarsbijeenkomst Leren van Incidenten. Deze keer stond in het teken van biogene zwavelzuuraantasting (BZA), ook wel H2S aantasting genoemd. Aan de hand van historische incidenten van Aquafin (door Wim Bonte), Hollandse Delta (door Vivian Musters) en Rijn en IJssel (door Patrick Verholt) deelden we de nieuwste inzichten op het gebied van BZA, om gezamenlijk antwoord te geven op vragen zoals:
-Was hier daadwerkelijk sprake van H2S aantasting?
-Waarom trad het incident juist op deze locatie op?
-Zijn andere delen van de leiding ook kwetsbaar?
-Welke maatregelen zijn effectief zonder het probleem te verplaatsen?
PAT gaat dergelijke themasessies vaker organiseren. Het delen van kennis en het gezamenlijk toepassen van theorie op praktische voorbeelden sluit aan de bij de wensen van beheerders en draagt bij aan het verder professionaliseren van ons afvalwatertransport. Wil je de volgende bijeenkomst bijwonen, of heb je suggesties voor een mogelijk onderwerp, thema of een interessante casus? Stuur dan een mail naar
afvalwatertransport@stowa.nl.
3 juli 2026
Attentie! Beheerders gezocht met inspectieplannen: meet- en inspectietechnieken in de praktijk
We zoeken beheerders die de komende tijd meet- of inspectieprojecten in de planning hebben, of werken aan(deel)vervangingsprojecten waarbij leidingdelen vrijkomen. Vanuit de sector is behoefte aan een vervolg op het ‘Beoordeling inspectie-instrumenten voor persleidingen’ project, waarin verbreed worden naar andere leidingmaterialen en (lokale) meet- en inspectietechnieken.
Denk aan:
•Validatie van lokale technieken die van buitenaf worden toegepast;
•Toepassing van innovatieve meet- of inspectietechnieken;
•Exit-controle aan vrijgekomen leidingdelen;
•Aanvullende controlemetingen tijdens inspecties;
Wat wordt er van je verwacht?
De beheerder geeft lokale ondersteuning en zorgt ervoor dat de leiding veilig toegankelijk en bereikbaar is voor metingen of inspecties. Bij een exit-controle zorgt de beheerder ervoor dat het betreffende leidingdeel beschikbaar blijft voor aanvullend onderzoek en daarna kan worden afgevoerd.
Meedoen?
Stuur een mailtje naar afvalwatertransport@stowa.nl. Wij nemen dan contact met je op om gezamenlijk te bespreken of je project kan helpen als praktijkcase en welke aanvullende metingen of onderzoeken mogelijk zijn.
18 maart 2026
Tracé integriteit: Afdwingbare voorwaarden voor kritieke afvalwatertransportleidingtracés
Vorig jaar heeft de projectgroep tracé-integriteit de brochure ‘Zorgvuldig werken bij afvalwatertransportleidingen’ opgesteld. Deze brochure is inmiddels te vinden op SharePoint van PAT. De brochure is vooral informatief en wil het onderwerp promoten, maar bevat (bewust) geen juridisch afdwingbare voorwaarden. Uit een eerste inventarisatie blijkt dat meerdere waterschappen en gemeenten willen verkennen welke meerwaarde juridisch afdwingbare voorwaarden bieden, met name voor de meest kritieke leidingverbindingen waar maximale juridische bescherming gewenst is. Enkele waterschappen hanteren al dergelijke voorwaarden. Uniformering hiervan in combinatie met juridische beschermingsinstrumenten, kan een waardevolle vervolgstap zijn. Op SharePoint (STOWA) is een startnotitie geplaatst met een voorstel voor de classificatie van leidingen (in samenhang met het project Risico Inventarisatie Transportleidingen) en voor de uitwerking van uniforme voorwaarden voor kritieke leidingtracés.
Op 21 mei 2026 vindt een bijeenkomst plaats van de projectgroep en de juridische werkgroep om dit voorstel te bespreken. In de periode juni-september is het de bedoeling online workshops te organiseren. Eind 2026 willen we de uniforme voorwaarden gereed hebben, in combinatie met een implementatie-aanpak.
16 maart 2026
Verder verbeteren nauwkeurigheid leidingligging
Inkopper: om graafschade te voorkomen, is het noodzakelijk exact te weten waar een transportleiding ligt. Daarom zijn er minimale nauwkeurigheidseisen opgenomen in de WIBON. Bij inline-inspecties wordt de leidingligging ook gebruikt om locaties met aantasting of andere afwijkingen te duiden.
Nieuwe data-assimilatietechnieken geven mogelijkheden om de locatiebepaling verder te verbeteren. Bijkomend voordeel is dat hiermee mogelijk ook onder minder ideale meetomstandigheden kan worden voldaan aan de WIBON-nauwkeurigheidseisen. De komende maanden onderzoeken we de bruikbaarheid van deze technieken in de praktijk. De resultaten delen we met de sector.
16 maart 2026
Goed Huisvaderschap
Het project ‘Goed Huisvaderschap’ heeft het afgelopen jaar stilgelegen. Factor daarbij is dat ‘Goed Huisvaderschap’ verder gaat dan een losstaand project. Wat we bedoelen is een optelsom van maatregelen, afspraken en middelen die bij elkaar waarborgen dat het beheer van het afvalwatertransportsysteem duurzaam verbetert. Daarom wordt ‘Goed Huisvaderschap ‘verankerd in de visie en ambitie van PAT en uitgangspunt van lopende en nieuwe projecten. Daarnaast zijn we bezig met een verkenning om een project op te starten dat moet leiden tot een uniforme aanpak, doelen, kaders en richtlijnen. De kernvraag daarbij luidt: wanneer doen we het goed genoeg?
16 maart 2026
Oproep: vervolgproef naar inspectie van persleidingen
Vorig jaar zijn in een Arnhemse asbestcementpersleiding drie inline-inspectietechnieken toegepast en vergeleken met controlemetingen zoals CT-scans en lokale inmetingen. Dit praktijkonderzoek werd enthousiast ontvangen in de sector en leidde tot vervolgvragen van beheerder. Zij waren benieuwd hoe de resultaten zich verhouden tot andere leidingmaterialen, zoals beton en kunststoffen. Ook de inzet van aanvullende meettechnieken voor korte, of lastig inspecteerbare leidingen kwam aan de orde.
Daarom start het PAT dit jaar een inventarisatie voor een vervolgonderzoek. Daarvoor zoeken we leidingen waar binnenkort een meet- of inspectietechniek wordt toegepast, of een leidingdeel wordt vervangen. Speelt dit binnen jouw organisatie? Neem dan contact op via Afvalwatertransport@stowa.nl. We verkennen graag samen of we aanvullende metingen kunnen doen die extra kennis oplevert voor de sector.
bottom of page